De woningnood in Nederland blijft groot, terwijl er nog altijd veel woningen leegstaan. Volgens het CBS telde Nederland op 31 december 2024 ruim 8,27 miljoen woningen. Daarvan stonden 194.500 woningen leeg. Ongeveer 64.360 woningen stonden langdurig leeg, maar bij een groot deel daarvan was nog wel energieverbruik zichtbaar. Bij 25.020 langdurig leegstaande woningen werd geen energieverbruik gemeten.
Hoeveel woningen staan er leeg in Nederland
Leegstand gaat niet alleen over woningen, maar ook over kantoren, winkels, scholen en andere gebouwen zonder geregistreerd gebruik. Bij woningen maakt het CBS onderscheid tussen kortdurende leegstand, langdurige leegstand met energieverbruik en langdurige leegstand zonder energieverbruik.
Op 31 december 2024 stonden volgens het CBS 194.500 woningen leeg. Bij ongeveer twee derde ging het om kortdurende leegstand, bijvoorbeeld door verhuizing, verkoop of verbouwing. Een derde stond een jaar eerder ook al leeg. Binnen die langdurige leegstand werd bij 39.340 woningen nog substantieel energie verbruikt.
Deze woningen zijn waarschijnlijk wel in gebruik, maar de bewoner of gebruiker staat niet op dat adres ingeschreven. Bij 25.020 langdurig leegstaande woningen was geen sprake van energiegebruik.
Oorzaken van leegstand
Hoge huurprijzen
Een deel van de leegstand hangt samen met betaalbaarheid. Woningen kunnen beschikbaar zijn, maar toch buiten bereik liggen voor huishoudens met een lager of modaal inkomen. Vooral in de vrije sector is de huurdruk hoog.
Uit cijfers van Huurstunt over Q3 2025 blijkt dat de gemiddelde huurprijs in de vrije sector rond de €22 per m² ligt.
Achterstallig onderhoud
Sommige woningen staan leeg omdat ze niet direct bewoonbaar zijn. Denk aan woningen met vochtproblemen, schimmel, verouderde installaties of bouwkundige gebreken. Eerst is dan onderhoud of renovatie nodig voordat de woning opnieuw kan worden verhuurd of verkocht.
Administratieve leegstand
Niet elke leegstaande woning is werkelijk ongebruikt. Het CBS meet administratieve leegstand. Dat betekent dat er op het adres geen persoon staat ingeschreven, geen bedrijf is geregistreerd en geen ander fiscaal gebruik is gevonden. Toch kan een woning in de praktijk tijdelijk worden gebruikt, bijvoorbeeld door studenten, arbeidsmigranten of mensen die ergens anders ingeschreven staan.
Speculatie door beleggers
Sommige woningen blijven leeg omdat eigenaren wachten op verkoop, waardestijging of een geschikt moment voor verhuur. Gemeenten proberen dit te beperken met maatregelen zoals opkoopbescherming, zelfbewoningsplicht en lokale leegstandsverordeningen.
Tijdelijke leegstand bij verbouwing of verkoop
Een groot deel van de leegstand is tijdelijk. Woningen staan dan kort leeg omdat een nieuwe bewoner nog moet verhuizen, omdat de woning wordt verbouwd of omdat de verkoop nog loopt. Deze vorm van leegstand hoort bij een normale woningmarkt, maar langdurige leegstand blijft problematisch.
Hoe groot is de groep woningzoekenden
Volgens Volkshuisvesting Nederland en de Primos prognose 2025 zijn er in 2025 circa 434.000 woningvragers. Daartegenover staan ongeveer 38.000 beschikbare woningen die langer dan een jaar leegstaan. Het statistisch woningtekort komt daardoor uit op 396.000 woningen. Dat is 4,8% van de totale woningvoorraad.
Het woningtekort bestaat niet alleen uit starters die voor het eerst zelfstandig willen wonen. Ook huishoudens die nu noodgedwongen een woning delen, mensen in tijdelijke woonvormen en huishoudens die in een niet reguliere woonruimte verblijven, tellen mee.
Plichten en regels rond leegstand
Onderhoudsplicht voor eigenaren
Eigenaren blijven verantwoordelijk voor hun pand, ook als het leegstaat. Een leegstaande woning mag geen gevaar, verval of overlast veroorzaken. Gemeenten kunnen optreden wanneer leegstand leidt tot verloedering of veiligheidsproblemen.
Handhaving door gemeenten
Gemeenten kunnen beleid voeren tegen langdurige leegstand. De mogelijkheden verschillen per gemeente, maar vaak gaat het om:
- het verplicht melden van langdurige leegstand;
- het voeren van overleg met de eigenaar;
- het voordragen van een huurder;
- het inzetten van een leegstandsverordening;
- het verlenen van een vergunning voor tijdelijke verhuur via de Leegstandwet.
De Leegstandwet
De Leegstandwet maakt tijdelijke verhuur van bepaalde leegstaande woningen mogelijk. De verhuurder heeft hiervoor een vergunning van de gemeente nodig. Bij tijdelijke verhuur op grond van de Leegstandwet gelden de normale huurbeschermingsregels bij beëindiging van de huur niet. De verhuurder moet wel een opzegtermijn van minimaal drie maanden aanhouden. Voor de huurder geldt een opzegtermijn van maximaal één maand.
Gevolgen van leegstand
Leegstand heeft directe gevolgen voor de woningmarkt en de leefbaarheid in buurten:
- Minder beschikbaar aanbod: elke langdurig leegstaande woning zonder duidelijke functie verkleint het bruikbare woningaanbod.
- Verval en hogere renovatiekosten: langdurige leegstand kan leiden tot bouwkundige achteruitgang.
- Druk op huurprijzen: minder beschikbaar aanbod kan de prijsdruk op bestaande huurwoningen vergroten.
- Overlast en onveiligheid: leegstaande panden kunnen aantrekkelijk worden voor vandalisme, illegaal gebruik of kraak.
- Minder doorstroming: woningen die niet terugkeren op de markt helpen starters, studenten en doorstromers niet verder.
Beleidsmaatregelen tegen leegstand
Zelfbewoningsplicht
Steeds meer gemeenten gebruiken een zelfbewoningsplicht bij nieuwbouw of verkoop van bepaalde woningen. Daarmee moeten kopers de woning zelf gaan bewonen. Dit beperkt het opkopen van woningen voor verhuur of speculatie en kan helpen om koopwoningen beter bereikbaar te houden voor particuliere kopers.
Opkoopbescherming
Gemeenten kunnen opkoopbescherming inzetten in aangewezen buurten. Beleggers mogen woningen daar niet zomaar opkopen voor verhuur. Het doel is om starters en andere woningzoekenden meer kans te geven op een woning in wijken waar de druk hoog is.
Herbestemming van leegstaande panden
Leegstaande kantoren, winkels en maatschappelijke gebouwen kunnen soms worden omgebouwd tot woningen. Dit heet transformatie. Volgens het CBS ontstonden in 2024 ongeveer 7.870 woningen door transformatie van bestaande panden. Dat was 10% minder dan in 2023, toen het om ongeveer 8.760 woningen ging.
In 2024 kwam 9% van alle toegevoegde woningen voort uit transformatie. Nieuwbouw bleef de grootste bron van groei, met ongeveer 69.000 nieuwe woningen.
Transformatie lost het woningtekort niet alleen op, maar kan wel helpen om bestaande gebouwen beter te benutten. Vooral leegstaande kantoren, winkels en zorggebouwen kunnen kansrijk zijn wanneer ze technisch, juridisch en financieel geschikt zijn voor bewoning.
Hoe leegstand kansen kan bieden
Leegstand is een probleem, maar kan met de juiste aanpak ook bijdragen aan extra woonruimte. Dat vraagt wel om duidelijke regels, actieve gemeenten en eigenaren die bereid zijn om woningen of panden opnieuw beschikbaar te maken.
Tijdelijke verhuur
Met een vergunning op grond van de Leegstandwet kunnen bepaalde leegstaande woningen tijdelijk worden verhuurd. Dit voorkomt dat woningen onnodig leeg blijven en geeft woningzoekenden tijdelijk extra woonruimte.
Renovatie en verduurzaming
Leegstaande woningen met achterstallig onderhoud kunnen na renovatie terugkeren op de markt. Verduurzaming kan daarbij helpen om de woning aantrekkelijker, comfortabeler en toekomstbestendiger te maken.
Omschakeling naar betaalbare woningen
Leegstaande gebouwen kunnen soms worden omgezet naar sociale huurwoningen, middenhuur of starterswoningen. Vooral in gebieden met veel leegstaand maatschappelijk vastgoed of verouderde kantoorruimte kan dit extra kansen bieden.
Hoe vind je een woning via Huurstunt
Profiel aanmaken
Maak een account aan op Huurstunt.nl en vul je voorkeuren in, zoals locatie, maximale huurprijs en woningtype.
Slim zoeken
Gebruik filters om gericht te zoeken binnen jouw regio. Zo zie je sneller welke woningen aansluiten bij je woonwensen en budget.
Details bekijken
Bekijk per advertentie de huurprijs, oppervlakte, locatie en voorzieningen. Zo kun je woningen beter vergelijken voordat je reageert.
Contact opnemen
Met een Huurstunt Premium account kun je direct contact opnemen met verhuurders en makelaars. Daarmee vergroot je de kans op een reactie of bezichtiging.
